Vertigo Tedavisi| Prof.Dr.Hulusi KEÇECİ

Vertigo Nedir?

Vertigo, tıbbi anlamda, kişinin kendisinin veya çevresindeki nesnelerin hareket ettiği hissine kapılmasıdır. Halk arasında sıklıkla "baş dönmesi" olarak tanımlansa da, sersemlik, dengesizlik veya baygınlık hissinden farklıdır. Vertigo genellikle iç kulak veya denge merkezinin bulunduğu beyin sapı ve bağlantılarındaki sorunlardan kaynaklanır. Bu his, kişinin günlük yaşam aktivitelerini ciddi ölçüde etkileyebilir ve düşme riskini artırabilir.
Vertigo iki ana gruba ayrılır:
1. Periferik Vertigo: Sorunun iç kulak veya vestibüler sinirde olduğu durumdur. Genellikle daha şiddetli ancak daha az tehlikeli olan türdür.
2. Santral Vertigo: Sorunun beyin sapı, beyincik veya beynin diğer bölgelerinde olduğu durumdur. Genellikle daha hafif seyreder ancak altta yatan neden (inme, tümör vb.) daha ciddi olabilir.

Vertigo Neden Olur?

Vertigo bir hastalık değil, bir semptomdur. Altta yatan birçok farklı nedeni olabilir. En sık karşılaşılan nedenler şunlardır:
· Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV): En yaygın vertigo nedenidir. İç kulaktaki denge kanallarında bulunan küçük kalsiyum kristallerinin (otolit) yerinden oynayarak hareket etmesi sonucu oluşur. Genellikle başın pozisyonunun değiştirilmesi (yatakta dönme, başı geriye atma) ile ani, şiddetli ve kısa süreli dönme ataklarına yol açar.
· Vestibüler Nörit (Vestibüler Sinir İltihabı): Genellikle viral bir enfeksiyon sonrası iç kulağı beyne bağlayan vestibüler sinirin iltihaplanmasıdır. Ani başlangıçlı, şiddetli, günlerce sürebilen vertigo, bulantı, kusma ve denge bozukluğu ile karakterizedir.
· Meniere Hastalığı: İç kulakta sıvı basıncının artmasıyla ortaya çıkan kronik bir rahatsızlıktır. Ataklar halinde gelen vertigo, işitme kaybı (genellikle tek taraflı), kulakta dolgunluk hissi ve çınlama (tinnitus) ile kendini gösterir.
· Migrenöz Vertigo: Migren hastalarında görülen baş ağrısına eşlik edebilen veya baş ağrısı olmadan da ortaya çıkabilen vertigo tipidir. Hareket hassasiyeti, ışık ve sese duyarlılık sıklıkla eşlik eder.
· Santral Nedenler: Beyin sapı veya beyincikte meydana gelen dolaşım bozuklukları (inme, geçici iskemik atak), multipl skleroz (MS) veya nadiren tümörler santral vertigoya neden olabilir.

Vertigo Belirtileri Nelerdir?

Vertigo belirtileri kişiden kişiye ve altta yatan nedene göre değişiklik gösterebilir. Başlıca belirtiler şunlardır:
· Dönme hissi: Kişinin kendisinin veya etrafındakilerin döndüğünü hissetmesi. · Denge kaybı: Ayakta durmakta veya yürümekte zorlanma. · Bulantı ve kusma: Şiddetli vertigo ataklarına sıklıkla eşlik eder. · Anormal göz hareketleri (Nistagmus): Gözlerin istemsizce bir yöne doğru hareket etmesi. · Baş ağrısı: Özellikle migrenöz vertigoda. · İşitme sorunları: Kulakta çınlama, dolgunluk hissi veya işitme kaybı (özellikle Meniere hastalığında).
Ne Zaman Acil Yardım Alınmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır: · Ani, şiddetli baş ağrısı · Konuşma bozukluğu · Görme kaybı veya çift görme · Kol veya bacakta güçsüzlük, uyuşma · Yürüme güçlüğü · Yüksek ateş

Tanı Yöntemleri

Vertigo tanısı, detaylı bir hasta öyküsü ve fizik muayene ile başlar. Doktorunuz, vertigonun tipini ve olası nedenini belirlemek için aşağıdaki yöntemlere başvurabilir:
· Fizik Muayene: Nörolojik muayene, göz hareketlerinin incelenmesi, denge testleri (Romberg testi, Unterberger testi) yapılır.
· Dix-Hallpike Testi: BPPV tanısı için kullanılan özel bir pozisyonel testtir.
· Odiolojik Testler (İşitme Testi): Meniere hastalığı gibi işitme kaybına yol açan durumları değerlendirmek için.
· Videonistagmografi (VNG): Göz hareketlerini ve denge sistemini detaylı olarak değerlendiren bir testtir.
· Görüntüleme Yöntemleri: Bilgisayarlı Tomografi (BT) veya Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) ile beyin ve iç kulak yapıları incelenir.

Tedavi Yaklaşımları

Tedavi, vertigoya neden olan altta yatan hastalığa göre planlanır. Kliniğimizde uyguladığımız başlıca tedavi yöntemleri şunlardır:

1. Kanala Repozisyon Manevraları (Örn: Epley Manevrası): En sık görülen vertigo tipi olan BPPV'de, yerinden oynayan kristallerin bulundukları kanaldan çıkarılması için baş ve gövdeye belirli pozisyonlar verdirilir. Bu manevralar genellikle tek seansta şikayetleri büyük ölçüde giderir.
2. İlaç Tedavisi: · Akut ataklarda: Bulantı ve baş dönmesini baskılayıcı ilaçlar (antihistaminikler, antiemetikler) kısa süreli olarak kullanılır. · Kronik durumlarda: Vestibüler nöritte iyileşmeyi desteklemek, Meniere hastalığında atakları önlemek veya migren profilaksisi için çeşitli ilaçlar reçete edilebilir.
3. Vestibüler Rehabilitasyon (Denge Terapisi): Özellikle kronik denge sorunları ve vestibüler nörit sonrası iyileşme döneminde etkili bir yöntemdir. Kişiye özel hazırlanan egzersiz programları ile beyin, hasar gören denge sistemine uyum sağlamaya teşvik edilir ve denge fonksiyonları geliştirilir.
4. Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Meniere hastalığında tuzsuz diyet, kafein ve alkol kısıtlaması; migrenöz vertigoda ise tetikleyici faktörlerden (stres, uykusuzluk, bazı yiyecekler) kaçınmak önemlidir.
5. Cerrahi Tedavi: Nadir durumlarda, ilaç tedavisine yanıt vermeyen ve yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen Meniere hastalığı veya bazı tümör vakalarında cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Yaklaşımımız